سال نو مبارک

عیدتو مارک وا انشاالله سال خوی داشتووه
گشت گرداگرد مهر تابناک
، ایران زمین / روز نو آمد و شد شادی برون زندر کمینای تو یزدان ، ای تو گرداننده ی مهر و سپر / برترینش کن برایم این زمان و این زمین . . .عید نوروز بر شما مبارک
 بیایید در سال جدید به فکر سمندر لرستانی باشیم
 

سمندر لرستانی که در منطقه دورق در شمال اندیمشک زندگی می کند در حال انقراض است بیایید به فکر آن باشیم عکس فوق در ساعت 1 شب در چشمه آب مو در دورق گرفته شده لازم به ذکر است چشمه های مدکی گلونه و حاجی محمود و چرو و .....کلاً منطقه منگره محل زندگی این سمندر زیباست
 

فصل برداشت بلوط/شمال اندیمشک /منطقه دورق /آبان ماه 1394

مقدمه

کلمه بلوط را می‌توان به صورت عمومی در مورد صدها گونه درخت از رده Quercus بکار برد. این رده ، بومی نیمکره شمالی است که شامل گونه‌های برگریز و همیشه سبز می‌باشد که از نواحی سردسیر تا گرمسیری آسیا و آمریکا گسترش دارند. درخت بلوط ، درختی آشنا و تنومند است که برگ‌هایش در زمستان می‌ریزد و طول آن تا چهل متر می‌رسد و شاخ و برگ‌های آن دورا دور تنه‌ درخت را که پوستی صاف و خاکستری رنگ دارد و با گذشت سالیان شکافهایی بر می‌دارد، می‌پوشانند. برگ‌های دوک مانند آن در هر طرف 3 تا 7 لوب دارند و گل‌های شاتوتی در کنار آنها ظاهر می‌شوند. در فصل پاییز گل‌های بارور درخت ماده ، میوه‌های بلوط به رنگ قهوه‌ای مایل به سبز را تولید می‌کنند.

بلوطها درختانی هستند دارای شکل توپر ، حجیم و گسترده با تاجی گنبدی شکل و برگهای موج‌دار در لبه و همچنین میوه‌هایی ایجاد می‌کنند که درون یک محفظه فنجان مانند قرار دارند. بلوط یک بخش اساسی از نواحی روستایی ما در غرب کشور است که به صورت درخت و درختچه وجود دارد. برگهای کنگره‌دار بلوط ممکن است بیضی شکل یا کشیده و باریک باشند و یا در پاییز به ارغوانی روشن بگرایند. این درختان دارای تنه‌ای بزرگ و برگهایی که برای تصفیه هوا و سایه افکنی ارزش بسیاری دارند و البته مناسب برای خاکهای کم عمق نیستند.

واریته‌ها

Quercus.robur درختی بلند ، دارای برگهایی با برندگی دندانه‌ای نوک تیز یا بریدگی عمیق کنگره‌دار. این درخت به علت رشد زیاد برای فضاهای کوچک و متوسط مناسب نمی‌باشد. دارای یک واریته ستون مانند است که برای فضاهای کوچک مناسب است. برای خاکهای گچ‌دار Quercus.petraea که خیلی شبیه بلوط معمولی است مناسب می‌باشد. بلوط سریع‌الرشد ترکی (Quercus.corris) دارای رشد سریع و جوانه‌های زمستانه با ریشک بلند است.

بلوط قرمز (Quercus.rubra) نیز به سرعت رشد می‌کند و به صورت یک درخت بزرگ تا ارتفاع 24 متر می‌رسد و اگر در خاک اسیدی کاشته شود برگها در پایان فصل به ارغوانی می‌گرایند. بلوط دائم سبز (Quercus.ilex) بابرگهای کشیده بدون دندانه که می‌توان آن را به صورت درختچه نیز تربیت نمود و از آن به عنوان پرچین استفاده کرد چون هرس شدید را به خوبی تحمل می‌کند.

 

گونه‌های بومی

Quercus.castaneifera درجنگلهای شمال ، Quercus.sessilifolia بلوط کوهی مخصوص نواحی مرتفع جنگل ، Quercus.macranthera بلوط آذری مخصوص نقاط بسیار بلند ، Quercus.atropatana گز و مازو ، بلوط جنگلی در نقاط نیمه مرطوب. Quercus.persica مازوی گزانگبین در نقاط خشک.

زیستگاه طبیعی

درخت بلوط در خاک پر رس مرطوب رشد می‌کند، ولی خاک‌های شنی را نیز تحمل می‌نماید. این درخت در مناطق جنگلی و پست یافت می‌شود. بلوط سفید یک گیاه بومی آمریکای شمالی است که از آن استفاده‌های دارویی می‌شود.

هرس

هرس گونه‌های خزان کننده در آذر ماه و گونه‌های همیشه سبز در فروردین انجام می‌گیرد.

تکثیر

بوسیله کشت بذر بطور معمول انجام می‌پذیرد. دو گروه بلوط موجود است: گروه بلوطهای سیاه (که میوه‌ها در سال دوم می‌رسند) و گروه بلوطهای سفید (که میوه‌ها در همان سال اول می‌رسند). بذر گروه بلوطهای سفید یا بدون دوره استراحت یا دوره استراحت کوتاه بوده و به جز چند اسثتناء به محض رسیدن در پاییز قابل کشت هستند. بذر گروه بلوطهای سیاه دارای دوره رشد جنینی بوده و نیاز به استراتیفیه شدن (0 تا 2 درجه سانتیگراد) برای یک تا سه ماه دارند. میوه‌ها اغلب مورد حمله سر خرطومی (مخصوصا در انبار) قرار می‌گیرند. فرو بردن میوه ها در آب ْ49 درجه سانتیگراد به مدت 30 دقیقه از میزان خسارت آفت بسیار خواهد کاست.

در موقع کاشت ابتدا بذرها را درون ظرف آب فرو برده و آنهایی که شناور می‌مانند غیر قابل کاشت هستند. جهت جلوگیری از رشد طولی ریشه به خاطر اینکه بتوان نهال بذری را به راحتی جابجا کرد بهتر است در زیر محل بذرکاری از صفحات سیمی مشبک مسی استفاده نمود. نوک ریشه اصلی به این صفحه برخورد کرده و از رشد باز می‌ماند. روشهای مختلف پیوند با موفقیت بر روی بلوطها انجام می‌پذیرد فقط پیوند بلوطهای گروه سفید روی پایه‌های این گروه و پیوند بلوطهای گروه سیاه بر روی پایه‌های این گروه امکان پذیر است. تکثیر بلوط از راه قلمه یا خوابانیدن معمولا با عدم موفقیت همراه بوده است.

خواص چوب بلوط

چوب بلوط فشره و محکم است و نماد قدرت و استقامت می‌باشد و از گذشته‌ خیلی دور یکی از مهم‌ترین مصالح ساختمانی در اروپای شرقی بوده است. در گذشته علاوه بر مصرف انبوه الوار بلوط در ساختمان‌سازی ، از چوب بلوط برای ساختن کشتی‌های بازرگانی و جنگی استفاده گسترده می‌شده است .
درخت بلوط در میان مردم کشور‌های اسکاندیناوی ، یونان و روم محل سکونت الهه‌ باروری و نشان دهنده‌ قدرت و باروری بوده است. روزگاری از تمام قسمت‌های درخت، استفاده‌های پزشکی به عمل می‌آمده است.

در افسانه‌های عامیانه قرون وسطا آمده که تماس یک میخ با قسمت صدمه‌ دیده‌ی بدن و سپس فرو کردن همان میخ در درخت بلوط سبب می‌شده است که بیمار شفا یابد. زمانی برگ‌های بلوط را بر روی زخم و بریدگی‌های بدن می‌گذاشتند تا زخم التیام پیدا کند، اما امروزه گیاه پزشکان تنها از پوست درخت بلوط استفاده دارویی می‌کنند. خاصیت قابض‌کنندگی پوست بلوط ، عامل قطعی درمان اسهال‌های شدید می‌باشد و خاصیت گندزدایی و ضد میکروبی آن برای مداوای عفونت‌های گلو تجویز می‌شود. چای پوست بلوط یک تقویت‌کننده است و مخلوط پوست و میوه‌ی درخت بلوط یک پادزهر را بوجود می‌آورد. میوه‌ درخت بلوط معمولا برشته و آسیاب می‌شود و از آن قهوه تهیه می‌نمایند .

---

دورق به روایت تاریخ پانصد ساله لرستان/نصرت الله میر

دورق(میردورقی ها)

نصرت الله میر(حاجی میر) در کتاب تاریخ پانصد ساله لرستان می نویسد"

درکتاب حدودالعالم آمده که دورق شهری بوده- که ویرانه های آن نزدیک شادگان کنونی است- مرکز شهرستان سرق بوده است. دورق یا دورق الفرس که نام اصلی آن دراک است به ناحیه باتلاقی بین فلاحیه و ساحل خلیج فارس گفته شده و هنوز هم به دورقستان معروف است. در نزدیکی دورق دو شهر کوچک وجود داشته یکی موسوم به میراتیان و دیگری میراثیان  که در زمان حکومت شجاع الدین خورشید (۵۸۰ (قمری)سده شش قمری، پانصد و هشتادمین سال در گاهشماری هجری قمری است. اول محرم این سال برابر با بیست و یکم آوریل سال ۱۱۸۴ میلادی است) به طرازک و اطراف آن، این دو نفر که از بستگان نسبی و  همراهان وی بودند این دو قصبه را احداث کردند و تا پایان عمر ناصر خلیفه مقتدر عباسی در آنجا سکونت داشتند.

فرزندان و نوادگان این مردان که از زمینهای باتلاقی و گرمای طاقت فرسا و شرجی و گزند حشرات به تنگ آمده بودند به دهستان منگره، زادگاه آباء و  اجدادی خویش مراجعت کردند و هوای لطیف و  خنک  و سالم کوهستان را به زمین های مسطح و باتلاقی  در عین حال آباد ترجیح دادند و چون مدتهای مدید، این افراد در محل دورق زندگی کرده بودند ، در برگشتن به وطن خود و اسکان دریکی از قراء منگره به دورقی معروف شده اند که احفاد میراتیان به میرچناری و میراثیان به میردورقی مشهور شده اند- بعد از قتل نادرشاه اعراب کعبی دورق را متصرف شدند و بقایای اهالی دورق و طوایف  را از آنجا بیرون راندند ، از شواهد امر چنین استنباط می شود که قبل از تبعید شجاع الدین خورشید و اقربانش به این محال و احداث شهرک های میراتیان و میراثیان ، شهر دورق بسیار آباد بوده است. بزرگانی از میان قوم ساکن دورق برخاسته اند که مشهورترین آنان احمد ابن ابراهیم دورقی یکی از قضات در زمان مأمون و ابوعقیل بشیربن عقبه دورقی، ابوالفضل دورقی و ابوعلی دورقی و ابومسلم محمدابن شیرویه است جماعتی به واسطه پوشیدن کلاه های دورقی منسوب به دورقی شده اند و هم چنین در آن هنگام ناسک و زاهد را دورقی می گفتند و چون یعقوب ابن ابراهیم  و برادرش ناسک بوده اند بدین لقب شهرت یافته  و فرزندانشان را دورقی نامیده اند، سرزمین بین ارجان و  رامهرمز را نیز دورق یا دورَک میگویند.

نوشته فوق از روی کتاب تاریخ پانصد ساله لرستان مرحوم حاج نصرت الله میر (حاجی میر)  برداشت شده ( بدون ویرایش و دستکاری ) روحش شاد و یادش گرامی باد.

 

نوشته فوق از روی کتاب تاریخ پانصد ساله لرستان مرحوم حاج نصرت الله میر (حاجی میر) عکس بالا  برداشت شده ( بدون ویرایش و دستکاری ) روحش شاد و یادش گرامی باد.

 

دستورالعمل کاشت داشت و برداشت انار

 
 

 

 

نيازهاي اكولوژيكي انار
درجه حرات : انار ميوه اختصاصي مناطق نيمه گرمسيري است( درجه حرارت 5- تا 40+ درجه سانتيگراد) زيرا گرماي زياد باعث سوختگي و سرماي زياد سبب تركيدگي آن گشته و از لطافت پوست و مرغوبيت ميوه مي‌كاهد. در مناطق مرطوب براي شكستن دوره خواب به 200 تا 400 ساعت درجه حرارت زير 7 درجه سانتيگراد نياز دارد و ميوه براي رسيدن كامل به تابستانهاي گرم و طولاني و پاييز خشك و بدون باران احتياج دارد زيرا بارندگي فصل پاييز وسرماي زودرس هوا موجب تركيدگي ميوه و ضايعات زياد مي شود، همچنين هواي خنك و وجود اختلاف درجه حرارت شب و روز به رنگ گيري پوست و دانه ها كمك مي‌كند. ميانگين دماي سالانه در نواحي مساعد كشت انار در 16 الي 19 درجه سانتي گراد و يا اكثرا 5/17 تا 18 درجه سانتي گراد قرار دارد.
ارتفاع از سطح دريا : بهترين ارتفاع 1000 تا 1700 متر از سطح دريا مي‌باشد. بعضي از واريته ها در ارتفاعات پايين تر و برخي در ارتفاعات بالاتر رشد مناسب دارند. ولي به طوركلي ارتفاع از سطح دريا آن طوري كه درباره درختان ميوه سردسيري و از جمله سيب مورد توجه است درباره انار مطرح نيست.
عرض جغرافيايي : محدوده كاشت آن تا 41 درجه عرض شمالي و جنوبي همراه با انجير و زيتون مي‌باشد.
آب : آب مورد نياز براي هر هكتار باغ بطريقه سنتي تقريباً حدود  30000 متر مكعب مي‌باشد. در تحقيقات انجام شده در يزد ميزان آب مصرفي در روش كرتي 21000 و در روش جوي و پشته  15000  و در روش قطره اي 7000 متر مكعب در طول يك فصل رشد مي‌باشد.
خاك : درخت انار به انواع خاكها سازگاري نشان ميدهد ولي به خاكهايي كه داراي زهكشي كمي باشند حساس مي باشد و درصورت بالابودن آب تحت الارضي نمي‌تواند توليد مناسب داشته باشد . بهترين خاك جهت كشت انار خاكهاي رسي شني يا شني رسي با pH  بين 5/7 تا 5/8 است.
مقاومت انار به شوري : مقدار                         براي صفر درصد كاهش محصول 8/1 ميلي موس بر سانتي متر است يعني شوري آب آبياري نبايد از 8/1 ميلي موس بر سانتي متر بيشتر باشد. چنانچه متوسط شوري آب آبياري به 3/9 برسد، گياه قادر به رشد نخواهد بود.
سرمازدگي : يكي از محدوديت هاي كشت انار حساسيت آن به سرما مي باشد كه برودت زمستانه تا 12- الي 15- درجه سانتي گراد را تحمل مي كند و در سرماي كمتر از 15- درجه سانتي گراد صدمه مي بيندو از اين بابت حساسيت انارهاي شيرين نسبت به انارهاي ترش بيشتر است.
مراحل احداث نهالستان
براي احداث نهالستان، خاكهاي شني و رسي با بافت سبك بسيار مناسب هستند. حدود 40 تن در هكتار كود دامي به خاك آن اضافه مي‌شود. در نيمه دوم اسفند ماه كرتهاي كوچكي( 20-10 متر مربع ) در نظر گرفته و به عمق 50-30 سانتي متر شخم مي زنيم و سپس آنرا به صورت جوي و پشته به فاصله 50 سانتي متر در مي‌آوريم و قلمه ها را به فاصله 10 سانتي متر طوري در خاك فرو مي‌كنيم كه 4-2 سانتي متر آن از خاك بيرون باشد.
بلافاصله پس از كاشت ، خزانه را آبياري و از آن پس به فاصله هر 8 تا 10 روز يكبار آبياري را تكرار مي كنيم ودر طول فصل رشد مرتباً‌ علفهاي هرز را از زمين بيرون مي كشيم.
توصيه ارقام جهت كاشت در مناطق عمده اناركاري
اصفهان : نادري- راوندي - ملس دانه قرمز - شيرين شهوار - آمنه خاتوني- زاغ- شيرين
ايلام : كلم
تهران : گلوباريك - ملس - قجاق - تقليد - قياسي - شيرين – يزدي- عروسك
خراسان جنوبي : شيشه كپ
خراسان رضوي : شيشه كپ – بجستاني - خزر -  اردستاني - قند (مشكي) - ملس – ليلي
خوزستان : قرمز دو مزه - ملس دانه سياه - سينه پهن - شيرين پوست نازك
زنجان : دوستي - شاهوار – پوست كدوئي - ملس قرمز - ميخوش – سياه
سمنان : گلوباريك - سرخك - شهوار - يزدي - اردستاني - ملس – قرنچوك
سيستانو بلوچستان : ميخوش - گلابي - بزماني - كله گاوي - بي هسته- سنگاني- ساوه اي- لاديز
فارس : رباب - بريت - فاروق- اتابكي - كدرو(زرده انار)-  قجاق – ملس( ميخوش ) – سياه- شيرين شهوار- ترش سبز- حسين آقايي -  قلاتون – رمي- ابر- عروس
قزوين : شاه بار- ملس- قره گوز- سنگاني
قم : قجاق – شاه پسند(دختر حمومي )
كرمان : دانه قرمز راور - كيواني - شاهي - سياه ملس - شيرين عقدائي
كرمانشاه : بريت سفيد - ملس سوري - قمي - دانه قرمز - شيرين انار- ساوه
مازندران : كلباد( كاب دار)-  شكر- ملس- لمسري (ترش كه همان انار جنگلي مي باشد)
مركزي : ملس (معمولي، تبريزي و يوسف خاني) آقامحمدعلي- آلك (شيرين و ترش)- سياه
يزد : ملس- ميخوش- شيرين شهوار- زاغ– گل– ملس دانه سياه- طوق گردن– گرچ-سوسكي
 
 
 
 
دستورالعمل کاشت
تهيه بستر كاشت : در انتخاب زمين بايدعواملي نظير نوع خاك ، بافت مناسب، عمق خاك ، شيب زمين ، روش كشت ، فاصله كشت و جهت كشت مدنظر قرار گيرند. انار در خاكهاي شني – رسي ، داراي عمق و تهويه مناسب به خوبي رشدمي‌كند.اگر زمين به صورت تپه ماهور و روش آبياري نشتي باشد بايدنهالها را بر روي خطوط تراز با شيب حداكثر 2-1 درصدكشت نمود.بعد از اصلاح عوامل محدودكننده خاك و قبل از شخم زدن به ميزان 20-40  تن در هكتار كود دامي به زمين مي دهيم .
نقشه باغ  و جهت كشت : با توجه به موارد فوق بهترين فاصله كشت براساس آخرين نظريات كارشناسي و طرحهاي انجام يافته در ايستگاه تحقيقات انارساوه 3×4 متريا 5/2×4 متر توصيه ميگردد.جهت رديفها درجهت شمالي و جنوبي انتخاب ميگردد
ابعاد گودالها : در خاكهايي كه شرايط كافي براي پرورش و رشد درخت ندارند ، گودالي به طول و عرض 1 متر و عمق 1 متر ايجاد و بعد از برداشتن خاك چاله و ريختن خاك مرغوب و مقداري كود آلي ( خاك برگ يا كود دامي ) كاملاً‌ پوسيده و كود فسفره ، به كاشت نهال اقدام مي كنند . در خاكهاي مرغوب ، چاله هايي به طول و عرض و عمق 6/0 متر ايجاد و نهال را در آن مستقر مي كنيم.
زمان  و نحوه كاشت : زمان كاشت نهال در فصل خواب گياه است. هنگام كشت بايد توجه نمود زمان درآوردن نهال ريشه دار از خزانه تا كاشت در محل اصلي كوتاه باشد و در هنگام كاشت نهال بايد دقت نمود كه تا قسمت يقه وارد خاك شود. درصورتيكه در ته چاله لايه خاك رس وجود داشته باشد، مقداري ماسه با خاك مخلوط مي كنيم و در ته هر چاله نيز يك بيل كود حيواني مخلوط مي‌گردد. نهال ها با دقت در عمق مناسب گذاشته شده و با خاك معمولي اطراف آن را پر مي‌شود. بعد ا ز حفر گودال پس از مخلوط كردن مقداري كوددامي كاملاً‌ پوسيده  به غرس نهال اقدام و پس از غرس نهال خاك اطراف نهال را لگدكوب مي‌شود تا ذرات خاك به حد ممكن به همديگر چسبيده و ريشه را محكم نگهدارند. پس از انجام اين مقدمات اقدام به آبياري نموده كه پس از آن مقداري از خاك نشست خواهدكرد كه لازم است مجدداً كمي خاك پاي نهال ريخته شود.
تغذيه در زمان كاشت : در خاكهايي كه شرايط كافي براي پرورش و رشد درخت ندارند، بعد از برداشتن خاك چاله  و ريختن خاك مرغوب و مقداري كود آلي(خاك برگ يا كود دامي) كاملاً‌ پوسيده و كود فسفره ، با خاك مخلوط ميشود.
فاصله كاشت : فاصله 4×4 متر بهترين فاصله در يزد براي رقم تجاري منطقه ( ملس يزدي ) بوده است ، همچنين باغ احداث شده براي رقم ملس ترش ساوه در منطقه ساوه با فواصل 5/3 متر × 5/2 متر نتايج خوبي داشته است، لذا فاصله كاشت حداقل 5/3 متر × 5/2 متر براي ارقام بارشد رويشي متوسط و حداكثر4 متر × 4 متر براي ارقام با رشد رويشي قوي قابل توصيه است.
آبياري : بعد از كاشت بلافاصله آبياري سنگيني انجام ميگردد تا ريشه ها به خوبي به خاك اطراف بچسبند به نحوي كه هواي بين خاك و ريشه خارج گردد.
حفاظت : نصب قيم براي نگهداري نهال و جلوگيري ازخم شدن در مقابل باد الزامي مي باشد و اين قيم حداقل بايد دو سال در كنار نهال حفظ شود اتصال قيم به نهال توسط نوار پهن و نرم صورت مي گيرد تا آسيبي به نهال وارد نشود، همچنين براي جلوگيري از خسارت جوندگان، آفتاب سوختگي و ... با پوششي مانند شاخه درختان ، نهال تازه كاشته شده را محصور مي كنند.
دستورالعمل داشت
آبياري : پس از عمليات شخم كه در اوائل فروردين ماه صورت مي‌گيرد باغ انار را تا اواخر ارديبهشت ماه آب نمي‌دهند تا بدين وسيله گلهاي باردهنده هرچه بيشتر روي درختان ظاهر و ريشه هاي جديد به فعاليت بيشتري وادار شوند . در آبياري هاي نوبت اول و دوم بايستي سعي شود كه درختان كاملاً سير آب شوند چون اين دو آب مهمترين و موثرترين آبياري از لحاظ تعدادميوه روي درخت مي‌باشد، نوبت آبياري در زمينهاي سبك هفته اي يكبار و در زمينهاي سنگين هر ده روز يك بار انجام مي‌گيرد. نياز انار به آب از اغلب درختان كمتر و مقاومت آن به كم آبي بيشتر از ساير درختان ميوه است ولي بايد به خاطر داشت كه درختان را بايد به كم يا زياد آب دادن عادت داد، آبياري نامنظم بخصوص اگر درخت ميوه داشته باشد خطرناك و اغلب سبب تركيدن ميوه مي شود. آبياري به روشهاي مختلفي انجام مي گردد.
شخم : باغ انار همه ساله احتياج به شخم دارد. زمان مناسب شخم از اواخر پاييز تا اوايل بهار بوده و عمق متوسط مفيد آن 40-25 سانتي متر است. در سطوح كوچك فاصله بين درختان و داخل جوي ها را بوسيله كارگر و با بيل شخم مي زنند و در سطوح بزرگتر و مكانيزه از تراكتورهاي كوچك باغي(براي صرفه جويي درهزينه كارگر و دفع علفهاي هرز و غيره ) استفاده مي‌گردد.
تغذيه : توصيه كودي بر اساس آزمونهاي خاك و برگ صورت مي‌گيرد. به طور عمومي مي‌توان يك سوم كود نيتروژني وتمام كود فسفاته و پتاسيمي را همراه با كود دامي، حداكثر يك ماه قبل از تورم جوانه ها مصرف كرد. يك سوم ازت پس از ريزش كامل گلبرگها، و يك سوم ازت باقيمانده به فاصله دو ماه پس از تقسيط دوم مصرف مي‌شود. كودها را مي توان در نيمه خارجي سايه انداز تاج درخت به صورت چالكود و يا كانال‌كود استفاده كرد.
توصيه كود اوره براساس درصد نيتروژن كل خاك
درصد نيتروژن كل
اوره ( كيلوگرم در هكتار )
كمتر از 45/0
450-400
60/0-46/0
400-350
0/1-6/0
350-250
بيشتر از 0/1
250 >
توصيه كود فسفاته براساس ميزان فسفر قابل جذب خاك
فسفر قابل جذب(ميليگرم در كيلوگرم)
فسفات آمونيوم( كيلوگرم در هكتار)
كمتر از 5
150-100
10-5
100-75
15-10
75-50
بيشتر از 15
صفر
توصيه كود پتاس : در غالب خاكهايي كه باغ انار در آنها احداث شده است، به ميزان كافي پتاسيم وجود دارد امامحققان معتقد هستند كه در صورت سبك بودن خاك و كاهش ماده آلي و همچنين پايين بودن غلظت پتاسيم در خاك ( كمتر از 250 ميليگرم در كيلوگرم ) مي‌توان نسبت به مصرف سولفات پتاسيم به ميزان نيم الي يك كيلوگرم به ازاء هر درخت بارده اقدام كرد
عناصر غذايي ميان مصرف : با توجه به آهكي وگاهي شور بودن خاكهاي زيركشت باغهاي انار و نيز درجه شوري بالا و وجود بي كربنات فراوان در آب آبياري در اكثرمناطق زيركشت و از طرف ديگر ضرورت اصلاح pH خاكهاي زيركشت و تامين نياز غذايي گوگرد و كلسيم، مصرف كودهاي گوگردي همراه با مواد آلي به صورت كانال‌كود و يا چالكود و همچنين براي تعديل اثر سديم فراوان و اصلاح نسبتهاي كلسيم به سديم وكلسيم به منيزيم مصرف سولفات كلسيم ( گچ ) درباغها موثر است.
 
 
عناصر غذايي كم مصرف
عنصر   غذايي
كود
به   ازاء هر درخت بارده( هر 4 سال يكبار )
آهن
سولفات آهن
1000-500گرم
منگنز
سولفات منگنز
250-150 گرم
روي
سولفات روي
1000-500 گرم
مس
سولفات مس
200-150 گرم
هرس : حال حاضر روش قالب پرورش و تربيت درختان انار روش چندتنه اي است كه منجر به انبوهي باغ و عدم امكان توسعه مكانيزاسيون و استفاده از ماشين آلات مي شود ، بنابراين هرس شاخه هاي پاييني ، شاخه هاي اضافي و محدود كردن تعداد تنه ها ( 3-2 تنه ) و حذف نركها و پاجوشها در طول فصل داشت جزء اهداف اصلي اين فعاليت مي باشد. در هنگام هرس درختان انار بايد دقت نمود تا شاخه هاي بارده به طور نرمال در سطح جانبي تاج درخت توزيع شود. حفظ اسپورها و شاخه هاي سال جاري به منظور باروري درخت در سال آينده بسيار مهم است. پاجوشها، ريشه جوشها وتنه جوشها در جذب مواد غذايي با ميوه رقابت مي‌نمايند و در صورت عدم حذف آنها از كميت و كيفيت محصول به شدت كاسته مي شود.
هرس فرم( نونهال ) :
سال اول : در فروردين ماه پس از كاشت نهال، پس از جوانه زدن بايد اقدام به سربرداري انار نمود. در فرم تاج آويزان نهالها از ارتفاع يك متري سربرداري مي‌گردند. در فرم هاي دوتنه، سه‌تنه، چهارتنه و جامي درخت از ارتفاع 30 سانتي متري سربرداري مي شود.
سال دوم :در كليه فرمهاي هرس فقط به شاخه هاي انتخابي سال قبل اجازه رشد داده مي‌شود و در اوايل فصل شاخه هاي اضافي، هرس مي‌گردد.
سال سوم : هرس پاجوشها وتنه جوشها تا شاخه‌هاي بارده ادامه مي‌يابد. حذف شاخه هاي زايد روي دستكها و جلوگيري از رشد اضافي به منظور تقويت شاخه ها ودستكهاي انتخاب شده الزامي است. حذف تيغ هاي روي شاخه هاي انتخاب شده به تميز بودن درخت كمك مي‌كند.
سال چهارم و پنجم : مراقبت از شاخه ها و دستكهاي بارده و حذف شاخه ها، پاجوشها، تنه‌جوشها و نرك ها ضروري است. با توجه به اينكه از سال چهارم و پنجم بايد ارتفاع درخت نيز كنترل شود لذا شاخه‌هاي اضافي و داراي رشد عمودي حذف مي‌گردند، ولي بايد توجه داشت كه درفرم هاي مذكور از خالي كردن تاج درخت اجتناب گردد زير اين عمل باعث افزايش خسارت آفتاب سوختگي مي‌شود. دستكهاي بارده بر روي تنه‌ها در جهات مختلف انتخاب مي‌شوند به نحوي كه هيچ يك از دستكها مزاحم ديگري نباشد. در هرس بايد اجازه داد ميوه‌ها در قسمت سايه تاج درخت رشد كنند.
هرس باروري( هرس ساليانه) : هرس باروري به دو بخش تقسيم مي‌گردد :
الف ) هرس خشك
ب) هرس سبز
 هرس خشك: هرس خشك در اواخر زمان خواب درختان انار يعني ماههاي بهمن و اسفند و قبل از بيدارشدن درختان انجام مي‌گيرد كه شامل حذف شاخه‌هاي اضافي، خشك و سرمازده مي باشد.
هرس سبز: هرس سبز تقريباً‌ در تمامي ماههاي رشد درخت، جز زماني كه شدت تابش آفتاب شديد است (خرداد ، تير و مرداد) انجام مي‌گيرد و شامل حذف شاخه‌هاي مزاحم، نركها و پاجوشها مي‌باشد. حذف پاجوشها و نرك ها در ماههاي شهريور و اوايل مهر نيز به دليل رقابت با ميوه در جذب مواد غذايي، جهت افزايش وزن ميوه در سال جاري ا هميت زيادي دارد.
 
 
آفات انار
كرم گلوگاه انار    (myelois) ceratoniaSpectrobates
كرم گلوگاه انار مهمترين عامل كاهش كمي و كيفي محصول انار در كل مناطق انار خيز كشور مي باشد. اين آفت چند ميزبانه است و علاوه بر انار به پسته و انجير نيزحمله مي‌كند. كرم گلوگاه انار با تغذيه از بافت درون ميوه‌ها راه را براي ورود قارچها و باكتريها بداخل ميوه مهيا نموده و در نهايت گنديدگي ميوه را بدنبال خواهد داشت.
حشره كامل، پروانه كوچكي به رنگ خاكستري مي‌باشد. تخم حشره، بيضوي و كمي كشيده و در ابتدا به رنگ قرمز همرا با برجستگي‌هاي مثلثي بوده با نزديك شدن به مرحله تفريخ، كم‌رنگتر شده و در نهايت به رنگ سفيد متمايل به زرد در مي‌آيد. لارو حشره در حالت رشد كامل به طول 21 ميليمتر كه در پشت بدن لارو موهاي كم‌رنگي ديده مي‌شود. لارو داراي سه جفت پا در حلقه هاي سينه و پنج جفت پا در حلقه هاي شكمي است. رنگ آن بسته به اينكه از انارهاي دانه قرمز و يا دانه سفيد تغذيه كرده باشد به رنگ هاي قرمز يا سفيد متغير بوده كه در سنين بالا متمايل به قهوه اي مي‌شود. شفيره ها به رنگ قهوه اي و طول حدود 9 و عرض حدود 3 ميليمتر هستند. زمستان گذراني آفت به صورت سنين مختلف لاروي به ويژه سنين آخر، در تاج و داخل ميوه انارهاي باقيمانده در روي درخت، كف باغ و يا انارهاي انبار شده و به ندرت در زيردرختان انار مي‌باشد. در فروردين ماه بسته به شرايط حرارت و رطوبت هوا شفيره ها تشكيل و در اوايل ارديبهشت  ماه كه مقارن با آغاز ظهور گل هاي انار است، پروانه هاي آفت ظاهر مي‌شوند.
لاروها پس از پايان دوره لاروي خود را به تاج انار رسانده و در آنجا به شفيره تبديل و سپس بشكل پروانه از تاج انار خارج مي‌گردد.
پروانه ها بعد از جفتگيري تخمهاي خود را درون تاج انار بر روي قسمتهاي مختلف از جمله پرچم و مادگي گل و ديواره تاج مي چسبانند. لاروها در پي تغذيه از گلوگاه انار دالانهايي ايجاد نموده و وارد ميوه انار مي‌گردند و در داخل پيه انار ( بافت سلولزي) شروع به پيشروي مي‌كنند. اين حشره درسال 4-3  نسل دارد.
روش‌هاي مبارزه: براساس بيواكولوژي اين آفت، كنترل شيميايي هيچگونه جايگاهي در جهت مبارزه با اين حشره نداشته و تنها از طريق اعمال روشهاي تلفيقي ( روشهاي مكانيكي – زراعي و بيولوژيك ) ميتوان جهت كنترل آن اقدام نمود .  روشهاي مكانيكي– زراعي : 1- جمع آوري و پاك سازي و معدوم نمودن ميوه هاي آلوده انار از اوايل تابستان ( شروع فعاليت نسل اول آفت ) تا پايان فصل برداشت هر 15 روز يكبار. 2- از آنجائي كه اين آفت علاوه بر انار به انجير و گردو نيز خسارت مي زند درصورت مختلط بودن باغ كليه ميوه هاي آلوده محصولات فوق نيز بايد جمع آوري و معدوم گردد.  3-  عمليات پاكسازي باغات وجمع آوري انارهاي آلوده بصورت همگاني در كل منطقه. 4- جمع آوري انارهاي آلوده واصلاح و جوان كردن باغات رها شده و قديمي. 5- حفظ دشمنان طبيعي خصوصاً زنبورهاي پارازيتوئيد، نظير تريكوگراما در محيط باغ باحفظ پوشش گياهي زير درختان و كشت گياهان شهدزا و ترجيحاً گل سفيد نظير شبت، در مناطق عاري از گياهان گلدار براي فعاليت و بقاي اين حشره مفيد. كنترل بيولوژيك: درسال 1366 در ايران اولين شناخت از فعاليت طبيعي زنبور تريكوگراما رخ داد و در پي آن تحقيقات مربوط به چگونگي پارازيتوئيديسم طبيعي تريكوگراما در انارستانها، امكان كاربرد تقويتي آن در يك برنامه مبارزه بيولوژيك شروع شد .  در اين راستا دو گونه بومي زير شناسايي گرديدند. Trichogramma cacoeciae , Trichogramma embryophagum
مبارزه تلفيقي با كرم گلوگاه انار( IPM ): بكار بردن مجموعه عوامل و روش‌هاي ممكن در كنترل آفت. اين روش مبارزه در باغاتي امكان پذير است، كه شرايط زير را داشته باشد :
1- تراكم اصولي و مطلوب درختان.
2- انجام شخم پاييزه، كرت بندي، تقويت، هرس و پاكسازي به موقع.
3- جمع آوري به موقع انارهاي سردرختي و يا زيردرختي آلوده و انهدام آنها.
4- آبياري مناسب با در نظر گرفتن ميزان رطوبت باغ در زمان رهاسازي زنبورها و جلوگيري از تركيدگي انار.
5- حفظ پوشش گياهي مناسب در باغ و امكان كشت گياهان شهدزا مانند يونجه و شبدر. دستورالعمل رهاسازي زنبور تريكوگراما در باغات انار:
1- در انجام مبارزه بيولوژيك بايد از سوش محلي زنبور تريكوگراما استفاده گردد.
2- فاصله رهاسازي 10-6 روز بسته به شرايط اعلام شده در نظر گرفته شود.
3- مقدار مصرف در هكتار 60 گرم در طول فصل، كه البته مقدار مصرف در هر نسل و هر نوبت بسته به شرايط متفاوت و با درنظر گرفتن جهات و شرايط حاكم بر باغات انار به شرح زير اعلام شده است:
- نوبت هاي اول و دوم هر كدام به مقدار 5 گرم در هر هكتار معادل 500 تريكوكارت يك صد ميلي‌گرمي.
- نوبت سوم تا هفتم هر كدام به مقدار 4 گرم در هر هكتار معادل 400 تريكوكارت يك صد ميلي‌گرمي.
- نوبت هشتم تا دوازدهم هر كدام به مقدار 6 گرم در هكتار معادل 600 تريكوكارت يك صدميلي‌گرمي.
- نوبت دوازدهم را در ارقام زودرس انار مي توان حذف كرد.
- حفظ رطوبت باغ در هر نوبت رهاسازي ضروري است.
- جمع آوري و سوزاندن ميوه هاي آلوده به آفت وترك خورده در روي درخت و زيرآن از اوايل تابستان ( تيرماه) به فاصله هر هفته تا 15 روز تا پايان فصل براي تقويت مبارزه بيولوژيك.
كنه پاكوتاه انار Tenuipalpus punicae P& B
اين كنه از آفات خطرناك درخت انار بوده كه در اثر تغذيه از شيره برگها باعث تغيير رنگ و خشك شدن برگها و در نهايت ضعف درخت و خشكيدگي سرشاخه‌هاي آلوده مي‌گردد و درصورت تغذيه از ميوه باعث كوچك ماندن ميوه و بد شكل شدن و در نهايت تركيدگي انار مي‌شود .
زمستان گذراني بطور متوسط بمدت 6 ماه بصورت كنه هاي ماده بالغ در زير شكافها و زيرپوست درختان انار و همچنين روي علفهاي هرز پاي درختان و پاجوشها مي‌باشد. فعاليت كنه در بهار سال بعد زماني كه متوسط درجه حرارت محيط به 13 درجه سانتي گراد مي رسد آغاز مي شود. ماده ها تخمهاي خود را بصورت انفرادي در امتداد كناره رگبرگها و روي شاخه ها در محل اتصال دمبرگ به شاخه قرار مي دهند. مرحله خسارتزاي كنه بصورت لارو ،‌پوره و كنه بالغ مي‌باشد.اين آفت بطور متوسط 8 نسل در سال دارد روشهاي كنترل :
1- عدم مصرف هرگونه سموم شيميايي با توجه به كنترل طبيعي اين آفت در باغات.
2- خودداري از كاشت درختان انار بصورت توام با درختان ديگر.
3- انجام بموقع عمليات دفع علفهاي هرز باغات.
4- شخم زمستانه و هرس پاجوشها در فصل استراحت گياه. 
5- خاك دادن پاي دختان ضمن تغذيه مناسب و تامين مواد معدني گياه، كنه هاي زمستان گذران را مدفون مي‌نمايد.
6- هرس شاخه هاي شديداً آلوده در فصل رشد. شته سبز انار Aphis punicae
تمام سرشاخه‌ها، سطح زيرين برگها، جوانه‌ها و گلهاي قرمز درختان مورد حمله اين آفت قرار مي‌گيرد و ضمن تغذيه از شيره گياه ترشحات چسبنده اي نيز توليد كرده و باعث عدم رشد سرشاخه‌ها و ريزش اغلب گلها و ميوه هاي جوان مي شود.
اين آفت زمستان را بصورت تخم در روي سرشاخه هاي انار بسر مي‌برد. در ماههاي بهار بالاترين جمعيت را داشته و گاهي تمام سرشاخه‌هاي جوان، گل و ميوه‌هاي تازه تشكيل شده را مي‌پوشاند. در تابستان به دليل گرم شدن هوا از تراكم و شدت خسارت آن كاسته مي شود. در ماههاي پاييز كه درجه حرارت پايين مي آيد دوباره بر انبوهي شته ها افزوده مي شود ولي شدت آن كمتراز بهار است. روشهاي كنترل آفت  : براي حفظ تعادل طبيعي در باغات انار بهيچ وجه سمپاشي جهت كنترل اين آفت توصيه نمي شود و بايد اقدامات زراعي مناسب به شرح ذيل انجام گيرد: 1- از كشت درختان انار با درختان ميوه ديگر خودداري شود . 2- فواصل درختان رعايت گردد و ازكشت متراكم خودداري شود.
3-  از آبياري بيش از حد درختان در بهار خودداري گردد.
سوسك چوبخوار انار Chrysobothris parvipunctata
يكي از آفات مهم و خطرناك درختان انار مي باشد كه موجب ضعف و خشكيدگي تنه و شاخه‌هاي درختان انار مي گردد. اين آفت زمستان را بصورت پيش شفيره، در داخل چوب سپري مي‌كند. سوسكها در بهار روي درختان ضعيف تخم ريزي كرده و لاروهاي تفريخ شده با تغذيه از ناحيه كامبيوم (حد فاصل بين پوست و چوب ) باعث قطع آوندها و اختلال در جريان شيره نباتي و در نتيجه خشكيدگي تنه و شاخه‌هاي درختان مي شوند. حشرات كامل از طريق تغذيه از پوست نرم و دم ميوه باعث ريزش شديد ميوه ها در اوايل فصل مي گردند ولي خسارت عمده توسط لاروها صورت مي‌گيرد . اين آفت در سال يك نسل دارد .   روشهاي كنترل  : 1- قطع و سوزاندن اندامهاي آلوده در پاييز. 2- استفاده از فرمول كودي مناسب جهت تقويت درختان. 3- تنظيم دور آبياري و جلوگيري از تنش آبي.
4- رعايت اصول بهداشتي و باغباني.  بيماريهاي انار
بيماري غده اي شدن ريشه درختان انار Meloidogyne spp.
خسارت بيشتر متوجه باغات جوان و يا باغاتي كه در اراضي ماسه اي و بسيار سبك احداث شده اند بوده و بصورت توقف رشد ، ضعف عمومي ، زردي برگها ، ريزش برگهاي فوقاني ،‌لخت شدن سرشاخه ها و خشك شدن تدريجي آنها ، غده اي شدن توام با پوسيدگي عمومي ريشه ظاهر شده و موجبات زوال و يا مرگ تدريجي درختان را فراهم مي كند .
در شرايط مناسب رطوبت و حرارت تخم هاي نماتد تفريخ شده و لارو سن دوم از آنها خارج مي گردد و داخل خاك مي شود . درصورت عدم دسترسي به ميزبان اين لاروها مي توانند به حالت كمون بدون تغذيه بيش از يكسال به صورت زنده در داخل خاك دوام بياورند . لارو سن دوم در واقع مرحله عفونت زاي نماتدها بوده و به محض برخورد با ريشه هاي فرعي گياه ميزبان به داخل آنها نفوذ ، پس از تغذيه و پوست اندازي تحرك خود را از دست داده متورم شده و پس از گذرانيدن 2 سن لاروي ديگر بالــــغ مي شوند . آنگاه از ريشه خارج و جهت جفت گيري در داخل خاك اطراف ريشه به فعاليت پرداخته نماتدهاي ماده پس از جفت گيري اقدام به تخم ريزي مي كنند . در سال سه نسل دارد . روشهاي كنترل  : 1- استفاده از ارقام مقاوم يا متحمل نسبت به انگل  2- خاك محل كشت درختان در موقع هرس نهال يا قلمه آلوده نباشد . 3- درصورت استفاده از نهال يا قلمه ريشه دار ،‌نهالها سالم و عاري از نماتد باشند. 4- آب مورد استفاده باغات جديد عاري از لارو سن دوم و تخم نماتدهاي مولد غده باشد . 5- در دوره استقرار درختان از كشت گياهان ميزبان نماتد در اطراف درختان اجتناب شود. 6- با علفهاي هرز باغات در دوره استقرار كه بسياري از آنها ميزبان نماتدهاي مولد غده ريشه  هستند شديداً‌ مبارزه شود . 7- با شخم ساليانه باغات ريشه هاي سطحي درختان هرس شده وتوسعه ريشه هاي عميق تر تسهيل شود. 8- از كشت درختان اناردر خاكهاي خيلي سبك وماسه اي بايد اجتناب كرد .
9- جمعيت نماتدهاي مولد غده ريشه حداقل سالي يكبار در پاييز  در طي دوره استقرار كنترل شود تا در صورت وجود آلودگي هاي قابل توجه قبل از ايجاد صدمات كلي با آنها مبارزه شيميايي شود . بيماري پوسيدگي طوقه درخت انار Phytophthora cactorom علائم بيماري عبارت است از پوسيدگي ،‌شكاف خوردگي و سرانجام ريزش پوست در قسمتهاي حدود طوقه و گاهي پوسيدگي درقسمت پوست اطراف طوقه تا 50%  محيط طوقه را آلوده مي نمايد . ولي ممكن است در شرايط مناسب پوسيدگي به سرعت ظرف چند روز بطور عرضي سراسر محيط طوقه را گرفته و درخت سريع سبز خشك شود ( وقتي پوسيدگي حدود 80 درصد محيط طوقه را فــرا گيرد) . چرخه  بيماريزايي : اين گونه قادر است مدتهاي زيادي در بقاياي گياهي زنده بماند . در شرايط رطوبتي و حرارتي مناسب اسپورهاي اين قارچ جوانه زده و زئوسپورهاي متحرك را آزاد مي سازند .  زئوسپورها به كمك تاژكهاي خود فواصل كوتاه را شنا كرده و خود را به طوقه و  ريشه هاي درخت مي رساند . اين قارچ قادر است بطور مستقيم از ريشه هاي جوان يا زخمهاي روي طوقه وارد گياه شده و توليد ريسه كند. اين ريسه عامل انتقال و بيماري زايي در شرايط مطلوب مي باشد . روشهاي كنترل  : الف ) استفاده از ارقام مقاوم يا متحمل ب ) اتخاذ روشي از آبياري و يا كاشت كه مانع از رسيدن آب به طوقه درخت شود .
ج ) استفاده از قارچكشهاي متالاكسيل و يا تركيب بردو زمانيكه كمتر از 50%  طوقه آلوده شده باشد . بيماري ترشيدگي و پوسيدگي انار :
عامل بيماري قارچ Nematospora مي باشد كه توسط سن هاي آلوده فعال در باغات انار از جملهApodiphus amygdale ،sp.Acrosternum ، sp.Dolycrois به ميوه ها منتقل مي شود. در زمان گلدهي درخت، نيش حشره باعث ريزش گل هاي مي شودو پس از تشكيل ميوه در محل نيش حشرات ابتدا لكه هاي تغيير رنگ يافته اي تشكيل مي گردد، كه در حالت هاي اوليه كرم رنگ بوده ولي بتدريج بزرگتر و تيره تر مي شوند. در زير اين لكه ها پوست دانه هاي انار تغيير رنگ داده و به تدريج شروع به له شدن و ترشيدگي مي نمايند. سرانجام تمام ميوه از بين مي رود و اين روند همچنان تا انبار ادامه مي يابد. وضعيت فعلي خسارت : در استان يزد دامنه انتشار به علت جمعيت زياد عوامل انتقال دهنده بسيار بالاست ، در حاليكه در استان اصفهان ( به خاطر وضعيت بهتر اراضي غيرزراعي اطراف از نظر سرسبزي و وجود مراتع در اطراف باغات انارستانهاي انتقال دهنده به انارستانها هجوم نياورده اند) به جز در شرايط استثنايي ارقام خسارت زياد چشمگير نمي باشد. برخورداري و يزداني ( 1346) ميزان خسارت را در باغات شديد آلوده اردكان تا 80 درصد ميوه ها ذكر كرده اند. مبارزه و پيشگيري :
1- هزينه زياد مبارزه مكانيكي و عدم كارآيي كافي اين روش در كنترل آفات درختان انار و اجتناب از مبارزه شيميايي ، باعث طغيان حشرات و فعاليت شديد سن ها روي درختان انار مي باشند. استفاده از چند حشره كش لبايسيد به صورت مخلوط با كاپتان در چهار مرتبه به فاصله يك ماه از يكديگر در كنترل معني دار بيماري موثر بوده است. ولي از آنجا كه مبارزه توام با ريزش شديد برگ درختان بوده است، ( احتمالاً در اثر طغيان كنه انار ، پيشنهاد مي شود سموم مذكور با يك كنه كش مناسب مخلوط گردد.( برخورداري و يزداني ، 1364)
ولي متاسفانه با توجه به پلي فاژ بودن عامل بيماري كه در ايران علاوه بر انار حمله آن به پسته و يازده گونه گياه ديگر نيز گزارش گرديده است( نيمان وهمكاران 1364، ارشاد و برخورداري 1365 ) و فراواني ميزبان هاي حشرات انتقال دهنده و دوره چهار تا پنج ماهه سرايت بيماري به انار ، به نظر ميرسد كه مبارزه شيميايي روي ميزبان قادر نيست جمعيت عوامل انتقال دهنده را طوري پايين آورد كه پس از چندي از اين نوع مبارزه بي نياز باشيم ( اين مسئله در استانهاي كرمان ، يزد ، مركزي ، اصفهان ، خراسان رضوي و سمنان كه باغات پسته و انار تواماً وجود دارند ، بسيار قابل ملاحظه است).
2- توجه به تمايل عامل انتقال بيماري به زندگي در محيط خارج از باغات و در روي گياهان مرتعي ( احتمالاً يكي از علل طغيان حشرات انتقال دهنده و هجوم آنها به باغات انار از بين رفتن اين گونه ها در اثر خشكسالي چند سال اخير و يا تخريب مراتع مي باشد) اين امكان را به وجود مي آورد كه با بهبود وضعيت پوشش گياهي اطراف باغات انار از هجوم و خسارت اين عوامل به باغات جلوگيري نمائيم.
 
علفهايهرز
تعداد علفهاي هرز باغهاي انار را 34 گونه ذكر مي كند ولي آنچه مسلم است علفهاي هرز يك منطقه با منطقه ديگر تفاوت دارند
روشهای مبارزه :
1- برنامه تنظيم شده ي مناسب براي مبارزه با علفهاي هرز
2- كندن علف هرز سس با دست و يا بيل
3- سوزاندن قطعات جدا شده سس.
4- چرانيدن گوسفند در باغات 3-1 بار در طول فصل رشد.
5- به هيچ وجه نبايد به سس اجازه به بذر رفتن را داد و بايد قبل از به بذر نشستن باغ از وجود آن پاكسازي گردد.
6- قطع پاجوشها و هرس شاخه هاي نزديك به سطح زمين نيز امكان اتصال انگل را محدود مي كنند.
7- پس از استقرار سس روي درخت فقط امكان مبارزه مكانيكي وجود دارد و از پاشيدن هر گونه علف كش روي درخت بايد جداً خودداري شود.
8- علف كش هاي گليفوسيت (راندآپ) به ميزان محلول 2% و پاراكوات (گراماكسون) به ميزان محلول 1% براي مبارزه با علف هاي هرز در باغات توصيه مي شوند. پاراكوات براي كنترل سس و علف هاي هرز يك ساله به صورت بعد از رويش و در مرحله حدود 10 سانتي متري مصرف مي شود كه مي توان بر حسب مورد نياز و در طول فصل 3-2 بار سمپاشي نمود.
مي توان از يك علف كش پيش رويشي نيز استفاده نمود، به اين ترتيب كه با مقدار 15 كيلوگرم از علف كش كلر دميتيل ( دستان 75 درصد) قبل از رويش علف هاي هرز در بهار ، در سطح باغ را سمپاشي نمود. اين علف كش همچنين از رويش سس نيز جلوگيري به عمل مي آورد.
دستوالعمل برداشت انار
زمان برداشت : درخت انار معمولاً از سال سوم كاشت گل و ميوه مي دهد. رسيدن ميوه تدريجي بوده و با توجه به آب و هوا و واريته هاي گوناگون از اواسط شهريور ماه تا آخر آبان ماه ادامه مي يابد.
زمان رسيدن ميوه موقعي است ،كه نسبت قند به اسيد ( طعم ميوه ) ثابت بماند و پوشش پي ( پوشش دور دانه ها ) و نيز محل قرار گرفتن دانه قرمز شود. ارقام انار از نظر زمان رسيدن :
از نظر زمان رسيدن و موقع برداشت ، ارقام انار را مي توان به سه گروه تقسيم كرد: ارقام زودرس شيرين شامل :
قند (مشكي ) بردسكن ، بريت شيراز ، آقا محمدعلي ، پوست سياه شيرين، پوست سفيد شيرين، ملس شيرين و آلك شيرين مي باشند، انارهاي مذكور تا اواسط شهريور مي رسند.  ارقام زودرس ترش شامل :
انارهاي تابستاني ترش و آلك ترش مي باشند كه اين ارقام تا اوايل مهرماه مي رسند و بايد به موقع برداشت گردند، چون هر دو واريته تقريباً فاقد خاصيت انباري هستند و بايد به محض رسيدن برداشت و به بازار حمل گردند.   ارقام انار ديررس شامل :
رباب ني ريز، شيشه كپ فردوس ، ملس يزد ، نادري بادرود ، خزر بردسكن ، اردستاني مه ولات ، بجستان ، قجاق قم، ملس ترش و پوست سفيد ترش مي باشند، كه بهترين و مرغوبترين واريته ها از نظر نگهداري ، بازارپسندي ، طعم ، تهيه آب ، رب و كنسانتره انار محسوب مي شوند. اين واريته ها در اواخر مهر يا اوايل آبان ماه مي رسند و به منظور جلوگيري از عارضه تركيدگي بايد هر چه زودتر برداشت و به بازار مصرف حمل گردند. به طور كلي زمان برداشت متجاوز از 90% محصول توليدي انار در مهرماه صورت مي گيرد.
ميوه انار را به محض رسيدن بايد چيد در غير اينصورت بيشتر ميوه هاي درشت در اثر سردي هوا صدمه ديده و مي تركند. بايد دقت كرد كه انار حتي المقدور در مواقع بارندگي و يا شبنم چيده نشود زيرا كه انار آبديده زودتر ترك خورده و در انبار مي گندد.
براي چيدن انار ، مي توان يا از قيچي باغباني استفاده كرد و يا با يك دست نقطه اتصال ميوه به شاخه را گرفته و با دست ديگر ميوه را عكس جهتي كه روي شاخه قرار گرفته ، چرخاند و يا ميوه را در دست گرفته و به طرف چپ و راست چرخانده تا از شاخه جدا شود. هرگز نبايد ميوه را با كشيدن از شاخه جدا كرد زيرا در اثر اين عمل اكثر شاخه هايي كه در سال بعد بايد ميوه توليدكنند، كنده مي شوند.
بعد از جداشدن ميوه از شاخه بايد دم آنها را قطع كرده و به آرامي در جعبه هاي مخصوص قرار داد و در هنگام حمل نيز بايد دقت كرد كه به ميوه ها آسيبي نرسد زيرا ميوه هاي آسيب ديده خاصيت انباري نداشته و به دليل نفوذ عوامل بيماريزا از محل هاي آسيب ديده ، به زودي پوسيده و از بين مي روند. ذكر اين نكته ضروري است كه در هنگام برداشت ، باغداران با تجربه ابتدا انارهاي درشت ، سرخ و بدون سوختگي ( انارهاي شاه چين ) و سپس بعد از آن انارهاي متوسط ( انارهاي معمولي و رسمي ) و پس از دو هفته انارهاي ريز ( انارهاي خرمني ) را برداشت مي كنند. در اين روش انارهاي دسته اول جهت حمل به بازار و صادرات ، انارهاي دسته دوم جهت نگهداري در انبار و انارهاي دسته سوم جهت حمل به كارخانجات و استفاده براي توليد فرآورده هاي آن مورد استفاده قرار مي گيرند.
نحوه چيدن و جمع آوري محصول
عمدتاً با دست انجام مي شود ودر بعضي مناطق از كيسه هاي برداشت نيز استفاده ميشود. سپس در گوشه باغ ميوه ها به صورت فله رويهم انبار شده و انارهاي ترك خورده و داراي آثار گنديدگي جدا شده و انارهاي سالم براي انبار ارسال ميگردد، در سالهاي اخير همزمان با افزايش ميزان صادرات و لزوم حفظ كيفيت ميوه تازه ، استفاده از ميوه چين دستي و گذاشتن ميوه در يك يا حداكثر دو رديف درون جعبه چوبي يا ترجيحاً سبدهاي پلاستيكي مرسوم شده است.
شستشو و ضدعفوني : يكي از بهترين شيوه هاي گندزدايي انار كه در عين حال كيفيت محصول و رنگ پوست انار را بهتر حفظ مي نمايد ، استفاده از روش آبگرم درماني است . براي اين منظور تحقيقـــات گسترده اي در موسسه تحقيقات اصلاح وتهيه نهال وبذرانجام يافته و نمونه هاي انار در چندين دماي آب گرم براي زمان هاي 180- 60 -30 ثانيه حمام داده شده و سپس انبار گرديدند. بهترين نتايج از دماي 51 درجه سانتي گراد به مدت 60 ثانيه به دست آمد. يكي ديگر از بررسي هاي انجام شده دراين ارتباط استفاده از نوعي واكس براي بـه درازا كشاندن عمر انباري اين ميوه ميباشد. در اين ارتباط نوعي واكس جامد قابل حل در آب به نام پرولانگ(Prolong ) انتخاب شده و انارها را پيش از انبار كردن توسط اين ماده حمام داده و در سردخانه نگهداري مي نمايند .اين روش بهترين عامل در افزايش عمر انباري انار و حفظ كيفيت آن براي مدت زمان طولاني تشخيص داده شده است . نمونه هايي كه قبلا" آب گرم درماني شده و سپس توسط واكس پوشش داده شده اند  از كيفيت به مراتب بهتري برخوردار بوده و درصد آلودگي بسيار كمي دارند.
درجه بندي و بسته بندي : در حال حاضر براي درجه بندي انارتنها به جدا كردن نمونه هاي ترك خورده و فاسد از نمونه هاي سالم اكتفا مي شود و كمتر درجه بندي صحيح و اصولي روي اين محصول از نظراندازه ، رقم ، سلامت ظاهري ، رنگ و غيره اعمال مي گردد . انارها در دو مرحله پس از برداشت و پس از انبار درجه بندي ميگردند . توجه به مقررات بسته بندي ( متاسفانه استاندارد اجباري ميوه ها براي مصارف داخلي وجود ندارد ) و درجه بندي علاوه بر اينكه باعث جلب بهتر مصرف كننده ميگردد ، ضايعات را نيز به حداقل كاهش مي دهد بهترين روش براي بسته بندي انار استفاده از كارتن و يا جعبه هاي يك رديفه مي باشد ، كه شركتهاي صادراتي به اين امر توجه كرده وانارهاي خود را در كارتن هاي يك رديفه و يا چند رديفه كه توسط شانـه ( Seperator)از يكديگر جدا شده اند قرار مي دهند . در ايران انار بصورت فله اي براي مصرف كننده عرضه ميگردد. اين در حالي است كه در كشورهاي اروپايي و آمريكايي انار به صورت دانه اي و با قيمت قابل توجهي به فروش ميرسد.از آنجايي كه در ايران نيزهزينه هاي توليد بالا رفته و به تبع آن قيمت محصولات كشاورزي نيز افزايش يافتــه ، مي بايست از هر ابزاري براي جلوگيري ازضايعات وحفظ كيفيت محصولات استفاده نمودكه بهترين راهكار درجه بندي ميوه پس از چيدن در باغ مي باشد ، بدين منظور مي بايست ميوه ها به سه درجه تقسيم شوند :
1- ميوه هاي درجه يك مخصوص تازه خوري كه خود به دو بخش براي مصرف داخلي وصادرات تقسيم مي شود كه توسط سبدهاي پلاستيكي يا جعبه هاي چوبي به انبار و كارگاه حمل مي شوند.     
 2- ميوه هاي درجه دو كه ميوه هاي ريز و سالم مي باشند كه با توري براي تهيه كنسانتره به كارخانه ها منتقل مي شوند .  3- ميوه هاي درجه سه كه تركيده مي باشند و براي تهيه رب به طريقه سنتي و يا صنعتي بكار ميروند.
روشهای نگهداري محصول انار در گوده يا كدگاه يا انبار روباز:
در اين روش در گوشه اي از باغ گودالهايي به اندازه هاي 1×10×2 متر مي كنند و كف آن را با پلاستيك معمولي ، ماسه و يا خاك اره  به بلندي 10 سانتي متر مي پوشانند تا رطوبت به ميوه ها نرسد . انارهاي درشت را در وسط و انارهاي ريز را در پايين و بالا مي چينند، در اين حالت ارتفاع توده انار حدود يك متر ميشود، آنگاه روي انارهارا با شاخه هاي تازه درختان برگ پهن مي پوشانند و به اين ترتيب انارها را به مدت 2 تا3  ماه نگهداري مي كنند ، ضمن اين كه سر انارها را به طرف پايين مي گذارند . استفاده از انبارهاي سقف دار:
نحوه عمل مانندروش قبل است با اين تفاوت كه روي انارها را نمي پوشانند و ضرورتي ندارد كه آنها را وارونه بگذارند . قبل از انباركردن ، محوطه انبار را با سموم قارچ كش ضدعفوني مي كنند و انارهاي آلوده ، تركيده و ضرب ديده را انبار نمي كنند . معمولا" انبارها را طوري انتخاب مي كنند كه رطوبت آن كم باشد ، نور مستقيم به داخل آن نتابد ، هوادر آن جريان داشته باشد و درجه حرارت بيش از 10 درجه سانتيگراد نباشد . هرچه اين شرايط كمتر فراهم باشد مدت نگهداري و كيفيت ميوه كاهش  مي يابد. درجه حرارت  : ميوه را در دماي  5 درجه سانتي گراد مي توان دو ماه نگهداري نمود،‌براي نگهداري بمدت طولاني تر مي بايست دما 2/7  درجه سانتي گراد باشد تا ميوه دچار سرمازدگي نشود. رطوبت نسبي  : ميزان رطوبت نسبي مناسب 95- 90 درصد مي باشد انار از جمله ميوه هايي است كه به از دست دادن آب از پوست (چروك شدن ) بسيار حساس مي باشد. نگهداري ميوه در پوشش پلاستيكي و استفاده از واكس مي تواند چروكيدگي پوست را كاهش دهد بخصوص در شرايطي كه ميزان رطوبت نسبي پائين مي باشد.
بيماريهاي انباري انار بيماريهاي قارچي : قارچهاي Penicilium  sp , Aspergilus sp   كه بيشتر به انارهائي كه در اثر كرم گلوگاه و يـا ضربه هاي مكانيكي صدمه ديده است حمله كرده و محصول را آلوده مي سازند. عوارض فيزيولوژيك : Sun scald  يا سوختگي ناشي از آفتاب كه عارضه در روي پوست محصول ظاهر شده و رنگ پوست را تغيير داده وقسمت مبتلا سياه رنگ مي شود . اين عارضه مربوط به انارهائي است كه در باغ و زير آفتاب نگهداري ميگردد. بيماري Internal  Break Down يا نرمي داخل نسوج : در اثر اين عارضه حبه هاي انار از داخل نرم شده، سلولها از بين رفته و در قسمتهاي آلوده رنگ دانه سفيد و طعم آن ترشيده و بدمزه مي شود .
ضدعفوني كردن محصول با مواد قارچ كش به نحو چشمگيري از صدمه اين گونه قارچها جلوگيري كرده و ميوه ها پس از شستشو قابل مصرف خواهند بود.

نگاهی به تاریخچه شکل‌گیری سازمان محیط زیست ایران

 

شلیک‌های همایونی به قلب حیات وحش!

با هر شلیکی که می‌کرد قهقهه خنده‌اش به آسمان می‌رفت و اطرافیانش با شادمانی به او تبریک می‌گفتند و فریاد می‌زدند: «تیر ملوکانه به هدف خورد!! و کبک پدرسوخته فلان فلان شده به خاک و خون غلتید» و ناصرالدین‌شاه قهرمان نخجیرگاه‌های ملوکانه شمال و شرق تهران آن روزگار، شادمان از این که حیوانی بی‌گناه را به قتل رسانده، خود را کنار بساط کباب و دوغ و ریحان و سپس به تنباکوی خوانسار و قلیان می‌رساند، بساطی که از قبل همراهانش برای او تدارک دیده بودند!شاه شکار به گزارش روزنامه ایران ، عکسی سیاه و سفید که از او پس از لحظه‌های ناب شکارش هنگام قلیان کشیدن در نخجیرگاه‌های اطراف تهران به یادگار مانده، یک تصویر از هزاران تصویر تفریحات و خوشگذرانی زیست‌محیطی این شاه قاجار است. اما تنها ناصرالدین‌شاه این گونه به جنگ با محیط زیست نمی‌رفت پیش از او نیز شاهان و درباریان ایرانی، ستیزه با حیوانات حیات وحش را به عنوان یکی از مفرح‌ترین تفریح‌های سالم خود بر می‌گزیدند و خوش‌ترین اوقات آن‌ها، لحظاتی بود که قوچی، بز کوهی شاخداری، آهویی بی‌گناه، خرگوشی یا کبکی خرامان در اثر رها شدن تیری از کمان‌های آن‌ها در خون خود می‌غلتید. شاهان، نیازمند گوشت شکار شده نبودند و مطبخ آن‌ها همیشه مملو از گوشت قربانی بود، آن‌ها فقط از کشتن حیوانات لذت می‌بردند، حیواناتی بی‌آزار که برای زیستن به جاها و نقاطی دور از دسترس انسانها، پناه برده بودند. شکار در گذرگاه تاریخ گفته‌اند کره زمین همواره گذرگاه و شکارگاه شاهان بوده است، شاهانی که حق زیست را برای هیچ جانور و جانداری محرز نمی‌شمردند و معتقد بودند آن‌ها روی زمین موجوداتی اضافه و پرت هستند و برای شکار ما آفریده شده‌اند!! در لابه‌لای یادداشت‌ها و نوشته‌هایی که از «اسکندر فیروز» بنیانگذار نهاد شکاربانی و نیز سازمان محیط‌زیست در کشورمان باقی مانده آمده است که: شکار حیوانات از عهد باستان برای هر پادشاه، افسر نظامی و فرمانده سپاه و ارتش یک اصل واجب بوده است و تیراندازی – بویژه به حیوانات- یکی از اصلی‌ترین آزمون‌ها برای رسیدن به مقامات لشکری و کشوری به شمار می‌آمده است، ازجمله شاهان هخامنشی که شکار را مناسب‌ترین مکتب برای تعلیم و تربیت می‌دانستند و آن را آموزگار حقیقی فنون جنگ، سحرخیزی ، بردباری ، تحمل سختی‌ها و آموختن نظم و تربیت بر می‌شمردند و به کودکان و نوجوانان ایران زمین نیز بیش از هر چیز فنون شکار می‌آموخته‌اند. در آن روزگار نیز نخجیرگاه‌های وسیعی وجود داشت که بسیاری از آن‌ها برای پادشاهان حصارکشی و قرق می شد و در آن گونه‌های وحشی بسیاری از جمله شیر، ببر، پلنگ، خرگوش، غزال، گورخر یا گوزن در فضایی آزاد و مشجر رها بودند، اما پادشاهان هخامنشی و به تبع آن‌ها، سلسله‌های دیگر به شکل اعتقادی بر این باور بودندکه خداوند همه آن‌ها را برای شکار در این عرصه‌های جنگلی و طبیعی قرار داده است و شکار برای آن‌ها یک ارزش اعتقادی بود و از افتخارات شاه و درباریان به حساب می‌آمد. چنان که بر کتیبه مقبره کوروش، نوشته شده است: «… من دوستدار دوستانم بودم،‌من بهترین سوار و زبردست ترین تیرانداز و سرآمد شکاربانان شدم». قصه بهرام گور!! بهاره فزونی یکی از پژوهشگران عرصه محیط‌زیست و شکاربانی در گزارشی که در یکی از نشریات زیست‌محیطی منتشر کرده، نوشته است: «علاقه و وابستگی به شکار بعد از ۵۰۰سال به ساسانیان که خود را وارث هخامنشیان می‌دانستند منتقل شد و تا آنجا گسترش یافت که فعالیت عمده و تفریح پادشاهان ساسانی را شکل داد و اهمیت شکار برای پادشاهان ساسانی تا حدی بود که لقب «نرسی» که نام هفتمین پادشاه ساسانی است را از واژه «نخشیرگرد» یا نخجیرگان به معنای شکارکننده حیوانات گرفته‌اند و بهرام گور نیز به دلیل شکار و مهارتی که در کشتن حیوانات بی‌گناه در ملأ عام داشت و با یک ضربه شیر و گورخری را به زمین می‌افکند و هلاک می‌کرد، به «بهرام گور» شهرت یافت!! شهرتی نانجیبانه!» فاطمه قاضی‌ها نیز در کتابی با عنوان «گزارش شکارهای ناصرالدین شاه» که از سوی سازمان اسناد و کتابخانه ملی در سال ۱۳۸۹ به چاپ رسیده با ذکر برخی از وقایع تلخ و شیرین شکارهای ناصرالدین‌شاه از سال ۱۲۷۹ تا ۱۲۸۱ هجری قمری یادآور شده است: «پیش از شاهان قاجار، ولع خونریزی و بی‌جان کردن حیوانات در شاهان قبل از قاجار بیشتر بوده است و شواهد فراوان ادبی، تاریخی و حتی هنری (همچون مینیاتورهای شکاربانی) نشانگر آن است که شاهان غزنوی، سلجوقیان، اتابکان، مغول‌ها، تیموریان و نیز خلفای عباسی ولع زیادی نسبت به ریختن خون حیوانات داشته‌اند و گاهی لحظات خونریزی و تماشای جان کندن حیوانات را به ناب‌ترین لحظات سرشار از خنده‌های قهقهه‌وار تبدیل می‌کردند و صدای خنده مستانه آن‌ها تا دورتر از نخجیرگاه‌ها نیز می‌رفت.» شکار در عصر صفویه نیز از شکوه خاصی برخوردار بود و شاهان صفوی نیز رئیس شکاربانی ویژه‌ای داشتند که او را «امیرشکار» یا امیرشکارچی باشی لقب می‌دادند و او نیز از امرای مملکتی به حساب می آمد. «ویلیارد شاردن» سیاح معروف اروپایی در سفرنامه خود در این باره یادآور شده است که «امیرشکار» چهارمین شغل از مشاغل مهم سلطنتی به حساب می‌آمده است که هزاران شکاربان و شکارچی و شکاریار (محیط‌بان) را در سراسر مملکت در اختیار داشت و در ضمن رسیدگی به امور جنگل‌ها و شکارگاه‌های سلطنتی نیز به عهده آن‌ها بود و این وضع تا زمان حکومت قاجارها ادامه داشت و دوره سلطنت طولانی ناصرالدین شاه، درواقع دوران رواج انواع تفریحات شکاری بود.در این دوره شکار و گرمی بازار قوش دارباشی‌ها، میرشکارباشی‌ها، تفنگ دارباشی‌ها، بازار و عصری گرم داشتند و مناطق و املاک بسیاری به قرق‌گاه‌های سلطنتی و خصوصی برای آن‌ها اختصاص داده شده بود. دستنوشته‌ها و خاطراتی که از حکام، سلاطین و شاهزادگان قاجار در این زمینه باقی مانده است، نشانگر بسیاری از سهل‌انگاری‌های آنان در قبال ضرورت حفاظت از حیات‌وحش در یکی دو قرن گذشته است. مرگ دوستان شاه در شکارگاه شواهد و مدارک و خاطرات باقی‌مانده از ناصرالدین‌شاه نشان می‌دهد که او اوقات زیادی را در سفر وشکار می‌گذرانیده و بسیاری از کارگزاران حکومتی در این سفرها و شکارها جزو هیأت همراه!! او بوده‌اند و در میان آنان افرادی بوده‌اند که شاید توان و بنیه‌ای برای شکار نداشتند و مجبور بودند همراه شاه به شکارگاه‌ها بروند، که گاهی به مصدومیت و مرگ آن‌ها منجر می‌شد، چنان که در تاریخ قجری آمده است که «عین‌الملک» که از افراد مورد محبت ناصرالدین شاه هم بوده است در شکارگاهی در منطقه کن، در شمال کوهستانی غرب تهران، در یکی از همین سفرهای شکاری در مقابل چشمان ناصرالدین‌شاه جان داد که موجبات تکدر خاطر شاه را فراهم کرد و از آن پس دیگر شاه برای شکار به منطقه کن نرفت! گرچه هر هفته شاه را به همراه قشونش در شکارگاه‌های اطراف تهران مثل دوشان‌تپه، دره‌لار، شهرستانک (منظریه امروزی) سرخه‌حصار (تهرانپارس امروزی) و قلعه‌حسن‌خان (شهر قدس امروزی) می‌دیدند، نقاطی که برای او قرق می‌شد تا او به شکار کفتار، گرگ، شغال، روباه، دله، یوزپلنگ، سیاه‌گوش، شیر بدون یال خوزستان، پلنگ، خرس، قوش و آهو بپردازد، البته می‌گویند هنگام بسیاری از شکارهایش، او شلیک می‌کرد، ولی انگار حیوان شکارشده توسط یکی از همراهان او شکار می‌شد و به حساب ناز شست ملوکانه گذاشته می‌شد!! شکار پس از مشروطه پس از انقلاب مشروطه و انقراض قاجاریه، مالکان بزرگ و سران ایل‌ها و عشایر، رونق دوباره‌ای به شکار و شکارگاه‌ها بخشیدند. قبل از شکل‌گیری قشرهایی از مردم به عنوان «شکارچیان محلی» شکار منحصر به طبقه‌ای خاص بود که شکارگاه‌های اختصاصی داشتند و تمام لوازم و امکانات شکار نیز در اختیار طبقه‌ای خاص بود. ولی با برکناری این قشر، حتی شکارگاه‌های اختصاصی هم در معرض تجاوز دیگران بویژه شکارچیان محلی قرار گرفت که از این نظر نیز صدمه جبران‌ناپذیری به حیات وحش ایران در آن برهه از تاریخ وارد شد، البته همین ناهنجاری‌های ضدمحیط زیستی سرانجام منجر به تحرکات بسیاری از دوستان طبیعت و محیط زیست در آن عصر شد که تشکیل «کانون شکار ایران» در سال ۱۳۳۵ نتیجه یکی از همان تحرکات بود که به وضع مقررات شکار در ایران انجامید و بعد از آن نیز در سال ۱۳۴۶ «سازمان شکاربانی و نظارت بر صید» جایگزین‌شان شد و سپس در ۴۲ سال قبل یعنی در سال ۱۳۵۰ سازمان محیط زیست ایران شکل گرفت. پدر تالاب‌ها یکی از کسانی که در قوام دادن و نظام بخشیدن و بنیان نهادن به این تشکل‌ها و رسیدن آن به مرحله تشکیل سازمان محیط زیست کشور نقش مهمی داشت، اسکندر فیروز بود که متولد ۱۳۰۵ در شیراز بود. او طبیعت‌شناس و کارشناس محیط زیست و جنگل‌ها بود که هم بنیانگذار و هم نخستین رئیس سازمان محیط زیست ایران بود که به این دلیل برخی او را پدر شکاربانی یا پدر سازمان محیط زیست ایران و نیز پدر تالاب‌ها نامیده‌اند. او فرزند محمدحسین فیروز، نوه عبدالحسین میرزا فرمانفرما (نوه عباس میرزا و پسر عموی ناصرالدین شاه) بود که پس از تشکیل کانون شکار در سال ۱۳۴۶ ریاست آن را به عهده گرفت و با تلاش‌های زیادی این کانون را به یک سازمان دولتی تبدیل کرد که در سال ۱۳۵۳ نیز موفق به تدوین قوانین محیط زیست ایران شد و با کوشش و همت او بود که مناطق چهارگانه تحت حفاظت ایران با نام‌های پارک ملی، اثر طبیعی، ملی، پناهگاه حیات وحش و منطقه حفاظت شده، تعیین شد. هنوز پس از گذشت سال‌ها، در مراسمی که هر سال در سالروز انعقاد کنوانسیون حفاظت از تالاب‌های مهم بین‌المللی و زیستگاه پرندگان آبزی برگزار می‌شود، از اسکندر فیروز به عنوان پدر تالاب‌ها یاد می‌شود، چرا که تلاش‌های او سبب شد در سال ۱۳۴۹ کنوانسیون یاد شده در نشست و گردهمایی دوستداران محیط زیست در رامسر منعقد شود که از آن روزگار تا امروز به عنوان «کنوانسیون رامسر» از آن نام برده می‌شود. جونده فیروز فیروز در سال ۱۳۵۰ رئیس اجلاس سازمان ملل برای آماده‌سازی کنوانسیون‌های مربوط به کنفرانس جهانی محیط زیست استکهلم شد و در سال ۱۳۵۱ نیز وقتی نخستین کنفرانس جهانی محیط زیست در آنجا برگزار شد، او نایب رئیس این اجلاس بود. در خلال سال‌های ۱۳۵۲ تا ۵۴ نیز به عضویت هیأت مدیره اتحادیه جهانی حفاظت محیط زیست (IUCN) درآمد و از سال ۵۴ تا ۵۶ هم نایب رئیس این اتحادیه و عضو هیأت امنای صندوق جهانی حیات وحش و طبیعت شد و در تیر ماه ۱۳۵۶ علاوه بر آنکه از ریاست سازمان محیط زیست استعفا کرد، ریاست اتحادیه جهانی حفاظت محیط زیست را پذیرفت. می‌گویند او داماد حسین علاء، نخست‌وزیر و وزیر دربار سابق ایران بوده است و دوستداران محیط زیست یک جانور جونده دو پا را به نام او نامگذاری کرده‌اند و به آن گفته‌اند: «دو پای فیروز» یا Allactaga firouzi تا بدین سان یاد و خاطره او را در طبیعت برای همیشه زنده نگه دارند.در غیاب او نیز در سال‌های نخست انقلاب مرحوم دکتر تقی ابتکار (پدر دکتر معصومه ابتکار) با تلاش‌ها و پایمردی‌هایش، توانست روح تازه‌ای به سازمان محیط زیست ببخشد و در عمر کوتاه ریاستش به این سازمان بنیان‌های اخلاقی زیادی را در حیات طبیعی وحش ایران از خود به جا گذاشت.

سرتپ دورق محل زندگی پلنگ ایرانی 1393

زمستان 1393 در منطقه بنکول و سرتپ بر اثر حمله پلنگ به یک کره اسب و مادیون رد پلنگ ایرانی که مدت ها بود گفته می شد شاید از این منطقه کوچ کرده باشد دیده شد     

 زمانی این منطقه زیستگاه انواع بز و میش کوهی و خرس و پلنگ بود ولی امروزه به جز پلنگ ایرانی متاسفانه هیچ کدام از این حیوانات مشاهده نشده اند

 

مشاهده پلنگ ایرانی در منطقه دورق

حدود یک ماه پیش در منطقه بنکول و سرتپ دورق در شمال اندیمشک رد پلنگ ایرانی دیده شده است و یک عدد مادیون و کره اش که متعلق به اهالی منطقه بنکول بوده توسط این پلنگ شکار شده است . با توجه به متضرر شدن اهالی منطقه از این حیوان و با توجه به نداشتن آگاهی کافی در مورد کمیاب بودن ان حیوان ممکن است اهالی بخواهند آنرا شکار نمایند از دوست داران طبیعیت و به خصوص اداره محیط زیست شهرستان اندیمشک خواهشمند است به منطقه مورد نظر رفته و مردم را آگاه نمایند چون با توجه به اطلاعاتی که حقیر از دوستان اندیمشک به دست آورده ام هر لحظه ممکن است توسط مردم منطقه شکار شود.

  

اندازه‌ها: طول سروتنه 110 تا 195 سانتی‌متر، دم 60 تا 110 سانتی‌متر، ارتفاع 45 تا 78 سانتی‌متر، وزن 35 تا 90 کیلوگرم. ماده‌ها کوچک‌تر از نرها هستند.

زیستگاه: در اکثر زیستگاه‌های کشور اعم از جنگلی، کوهستانی، بیابانی، استپی، بلوچی و در ارتفاعات مختلف از صفر تا نزدیک 4000 متر از سطح دریا مشاهده می‌شود.

پراکندگی: در اکثر مناطق کشور اعم از ارتفاعات البرز تا تپه ماهور کویر مرکزی، هر کجا طعمه مناسب، به خصوص کل و بز وجود داشته باشد زندگی می‌کند.

پراکنش جهانی: آفریقا و آسیاو.

تا ۹۰ کیلوگرم و ارتفاع آن تا شانه تا ۷۵ سانتی‌متر می‌‌رسد.

 

روز گلونی در لرستان

تصاوير زنان و دختران زيباي لرستان با سربندهاي گلوني !!
گُلوَنی، سربندی باستانی است که زنان لرستانی به‌شکل خاصی به‌سر می‌کنند و بخشی از پوشش زیبای زنان و مردان لر است. نسل جدید، از نوع کوچک آن به‌عنوان روسری استفاده می‌کند. این روسری با طرح زیبای سنتی بین دیگر دختران ایرانی هم طرفدار زیادی دارد و یکی از سوغات‌های لرستان است.
گُلوَنی در زبان لری به گونه ای از سربند یا روسری چهارگوش که معمولا از جنس ابریشم با نقش های سنتی است گفته می شود. این پوششی است که زنان لُر به طرز خاصی به سر می کنند.جشنواره روز گلونی در قلعه فلک الافلاک خرم آباد برگزار شد.
26 اردیبهشت ماه، به همت جمعی از دختران خرم آبادی، به عنوان روز سربند لُری یعنی « گُلوَنی» نامگذاری شده است تا زنان و مردان لر با استفاده از این پوشش که هم برای زنان و هم برای مردان کاربرد ویژه داشته و دارد، مراسمی نمادین و همایشی برگزار کنند . ضمن این که قرار است هر سال در بهار و تا ۲۶ اردیبهشت، دختران لر با به‌سر کردن روسری لری، این پوشش اصیل و زیبا را را به دیگران معرفی کنند.

 
 
 

 

فصل انار

امسال هم مثل سالهای گذشته با فرا رسیدن شهریور و مهرماه (فصل انار) باغداران منطقه منگره و دورق جهت چیدن انار به منطقه کوچ کرده اند اَنار (نام علمی: Punica granatum) یکی از میوه‌های درختی است که دانه‌هایی اغلب قرمز، و گاهی سفید، و یا به رنگ‌هایی بین آن دو دارد. رنگ پوست آن نیز اغلب قرمز و گاه سیاه و یا تقریباً زرد است. انار بومی مناطق شرق ایران تا کوه‌های هیمالیا در شمال هند است و یکی از اولین گیاهان اهلی شده‌است. ایران با تولید سالانه ۸۰۰ هزار تن انار، بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ انار در دنیا بوده و هندوستان دومین کشور تولید کننده‌است.[۱] در ایران، شهرستان‌های ساوه، نی‌ریز و فردوس به‌ترتیب بزرگ‌ترین تولیدکنندگان انار هستند.[۲][پیوند مرده][۳] انار در رنگ‌های مختلف از سفید تا سیاه وجود دارد. انار تقریباً در هر آب و هوایی و هرگونه خاکی می‌تواند رشد کند و میوه دهد، ولی آب زیاد در زمان رسیدن میوه باعث ترک خوردن آن میوه میشود. انار، گرمای زیاد با باد خشک و سرمای تا ۱۰- درجه سانتی گراد را می‌تواند تحمل کند اَنار (نام علمی: Punica granatum) یکی از میوه‌های درختی است که دانه‌هایی اغلب قرمز، و گاهی سفید، و یا به رنگ‌هایی بین آن دو دارد. رنگ پوست آن نیز اغلب قرمز و گاه سیاه و یا تقریباً زرد است. انار بومی مناطق شرق ایران تا کوه‌های هیمالیا در شمال هند است و یکی از اولین گیاهان اهلی شده‌است. ایران با تولید سالانه ۸۰۰ هزار تن انار، بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ انار در دنیا بوده و هندوستان دومین کشور تولید کننده‌است.[۱] در ایران، شهرستان‌های ساوه، نی‌ریز و فردوس به‌ترتیب بزرگ‌ترین تولیدکنندگان انار هستند.[۲][پیوند مرده][۳] انار در رنگ‌های مختلف از سفید تا سیاه وجود دارد. انار تقریباً در هر آب و هوایی و هرگونه خاکی می‌تواند رشد کند و میوه دهد، ولی آب زیاد در زمان رسیدن میوه باعث ترک خوردن آن میوه میشود. انار، گرمای زیاد با باد خشک و سرمای تا ۱۰- درجه سانتی گراد را می‌تواند تحمل کند 1- پوست و ریشه انار ضدکرم است . 2- انار معتدل، مقوی، ملین، ادار آور و ضد تشنگی است . 3- اگر بعد از غذا انار شیرین خورده شود رنگ چهره زیبا و غذا آسان هضم می‌شود . 4- کسانی که لاغر هستند خوردن انار برای آن‌ها مفید است البته از نوع شیرین آن . 5- انار شیرین برای کسانی که یرقان دارند مفید است، یک ساعت قبل یا بعد از غذا میل شود . 6- انار شیرین سرفه را تسکین می‌دهد و صدا را باز می‌کند (برای کسانی که آواز می‌خوانند) 7- انار شیرین خارشهای بدن را تسکین می‌دهد . 8- طبع انار ترش سرد است . 9- انار شیرین مقوی معده و کبد است . 10- کسانی که زخم معده دارند انار ترش برایشان ممنوع است . به طور کلی زیاده‌روی در مصرف انار ترش امکان به وجود آمدن زخم معده را دارد . 11- جهت درمان زخمهای دهان روزی چندبار آب انار ترش را در دهان نگه داشته و مزمزه نمایید . 12- جهت درمان زخم داخل بینی یا گوشت اضافی روی زخم‌ها آب انار ترش را بجوشانید تا غلیظ شود، سپس با عسل مخلوط نمایید و بر روی آن‌ها بمالید . ۱۳- رب انار مقوی بدن و چاق کننده است . 14- رب انار یبوست می‌آورد . 15- خوردن انار غم و اندوه را از بین می‌برد . 16- کسانی که میل به خوردن خاک و چیزی دیگر دارند با خوردن رب انار از بین می‌رود . 17- خانمهای حامله اگر در دوران حاملگی رب انار بخورند ویار آن‌ها از بین می‌رود . ۱۸- برای از بین بردن ترشحات ساده زنانگی از دمکرده گل انار روزی ۲ استکان استفاده شود . ۵ گرم گل خشک در ۲۰۰ سی‌سی آب جوش ۲۰ دقیقه دم کرده، بنوشید . 19- برای کسانی که خروج مقعد دارند پوست انار خشک یا تازه را در آب بجوشانند صاف کرده و بعد از هر بار اجابت مزاج در داخل آب نیمگرم یا سرد آن بنشینند . برای کسانی که بواسیر دارند این عمل مفید است . 20- کسانی که کرم دارند حدود سه یا چهار گرم پوست انار را با یک لیوان آب گرم میل نمایند . بهتر است یبوست نداشته باشند اگر چنانچه یبوست دارند یک روز قبل از خوردن پودر پوست انار مسهل یا سوپ‌های ملایم بخورند و ۲ ساعت بعد از خوردن پودر پوست انار مقداری سوپ میل شود . 21- کسانی که کم خون هستند یا احساس خستگی زیاد می‌کنند از دم کرده یا جوشانده برگ انار به عنوان چای استفاده (۱۰ گرم در ۲۵۰ سی‌سی آب) کنند . 22- دم کرده برگ انار می‌گرن را برطرف می‌نماید . ۵ عصر و آخر شب یک لیوان میل شود . ۵ گرم گل انار در یک لیوان آب جوش دم کرده . 23- برای درمان کرم کدو بین ۶۰ تا ۹۰ گرم پوست خشک کرده ریشه با ساقه انار را در ۲ لیوان آب به مدت ۲ شبانه روز خیس کرده سپس با حرارت ملایم آن را جوشانده تا آب به یک لیوان برسد، سپس صاف نموده در ۲ یا ۳ نوبت با کمی عسل مخلوط کرده میل شود . بعد از آن بیمار هنگام اجابت مزاج بر روی یک ظرف آب نیم گرم بنشیند تا کاملاً کرم کدو که همانا سر آن می‌باشد دفع گردد زیرا اگر سر آن باقی بماند مجدداً رشد می‌نماید . اما برای از بین بردن کرم کدو داروهای شیمیایی البته زیر نظر پزشک بهتر است . 24- در موقع خوردن جوشانده پوست انار از خوردن روغن کرچک خودداری شود . زیرا ممکن است ایجاد مسمومیت نماید . 25- جوشانده پوست انار جهت ترشحات سفید خانم‌ها مفید است . 26- از ترکیب گلهای له شده انار با روغن کنجد برای سوختگی استفاده می‌شود . ۲۷ . طبع انار سرد و‌ تر است . ۲۸ . پوست آن سرد و خشک است . ۲۹ . انار شیرین طبیعت سرد، معتدل و کمی‌تر دارد . ۳۰ . انار تولید کننده اخلاط صالح است . همانا دو گونه خلط وجود دارد یکی مفید و دیگر غیر مفید که انار تولید کننده نوع مفید آن است . ۳۱ . برای رفع درد سینه یا سرفه خشک سر انار را سوراخ کرده سپس روغن بادام شیرین داخل آن ریخته و روی آتش بگذارند تا روغن جذب شود آن‌گاه بخورند بسیار خوب است . ۳۲ . انار ترش نیروی جنسی را کاهش می‌دهد . ۳۳ . عصاره گل انار و گلاب برای ورم چشم مفید است . بصورت ضماد با احتیاط مصرف شود . ۳۴ . گل انار با آب بارهنگ برای زخمهای آلات تناسلی آقایان مفید است . گل انار + عرق بید + عرق بیدمشک + عرق کاسنی + بارهنگ سپس زخم را بشویید . ۳۵ . به جای گل ما می‌توانیم از پی سفید داخل انار استفاده کنیم . (مورد شماره ۳۴) ۳۶ . کسانی که می‌خواهند نوزادی زیبا داشته باشند در دوران حاملگی در فواصل غذا و ظهر و شب انار بخورند . ۳۷ . خوردن انار مستی را رفع می‌کند . ۳۸ . انار جهت صفرا و تب صفراوی مفید است . قبل از غذا میل شود . ۳۹ . بهترین موقع خوردن انار صبح ناشتا با کمی گلپر است . ۴۰ . جوشانده گل انار درمان کننده پیوره و خون ریزی لثه می‌باشد . ۴۱ . پودر پوست انار برای التیام زخمهای کهنه مفید است . ۴۲ . کسانی که مزاج گرم دارند انار ترش برای آن‌ها مفید است . ۴۳ . اگر انار با دانه خورده شود از صدا کردن شکم جلوگیری می‌کند . ۴۴ . امام صادق (ع) می‌فرمایند: بخورید انار را با پرده‌های وسط آن تا معده را صیقل دهد و هوش را زیاد کند . ۴۵ . حضرت علی (ع) می‌فرمایند: به کودکان خود انار دهید تا زود‌تر به سخن آیند . ۴۶ کسانی که بیماری قند دارند از انار استفاده کنند . ۴۷ . اگر آب انار را با شکر و نشاسته و صمغ عربی و روغن بادام بجوشانیم و نیم گرم میل شود باز کننده ادرار و تقویت کننده دستگاه ادرار و مثانه است . ۴۸ . انار دفع کننده مضرات دخانیات می‌باشد . ۴۹ . اگر انار را با پوست و دانه به طور سالم بپزند و سپس کوبیده آن را در محل خارش بگذارند خارش را برطرف می‌کند . ۵۰ . اشخاصی که دارای طبع سرد و‌تر هستند بعد از خوردن انار کمی زنجبیل با نبات بخورند .